PASSIVE VOICE (ETKEN EDİLGEN)

Biçim

A-Etken bir fiilin edilgen biçimi , to be fiilinin etken fiilin yapısına sokup buna, etken fiilin geçmiş zaman ortacını ekleyerek oluşturulur. Etken fiilin öznesi, edilgen fiilin yapıcı öğesi (agent) olur. Yapıcı öğe genellikle belirtilmez; belirtildiğinde de by’dan sonra getirilir cümlenin sonuna konur:

This tree was planted by my grandfather. : Bu ağaç büyükbabam tarafından dikilmişti.

B-Şimdiki, geçmiş ve şimdiki öncesi zaman yapılarına örnekler:

Etken We keep the butter here. : Yağı burada tutarız.
Edilgen The butter is kept here. : Yağ burada tutulur.

Etken They broke the window. :Camı kırdılar.
Edilgen The window was broken. :Cam kırıldı.

Etken People have seen wolves in the streets. :Halk caddelerde/yolda kurtlar görmüş.
Edilgen Wolves have been seen in the streets. :Caddelerde kurtlar görülmüş.

C-Edilgen süreklilik yapılar to be fiilinin süreklilik biçimlerini alırlar. Bunun dışında da bu yapılar pek kullanılmaz:

Etken They are repairing the bridge. :Köprüyü onarıyorlar.
Edilgen The bridge is being repaired. :Köprü onarılıyOR.




Etken They were carrying the injured player off the field. :Sakatlanan oyuncuyu alanın dışında taşıyorlardı.
Edilgen The injured player was being carried off the field. :Sakatlanan oyuncu alanın dışına taşınıyordu.

Öteki süreklilik yapıları edilgende son derece ender kullanılır; Dolayısıyla:

They have/ had been repairing the road. : Yolu onarıyorlardı.
They will would be repairing the road. : Yolu onaracaklar/onarıyor olabilirlerdi.

gibi cümleler normal olarak edilgene çevrilmezler.

D-Yardımcı + mastar bileşimleri edilgen mastar kullanılarak edilgene çevrilirler:

Etken You must/should shut these doors. :Bu kapıları kapamalısınız/ kapamanız gerekir.
Edilgen These doors must/ should be shut. :Bu kapılar kapanmalı/kapanması gerekir.

Etken They should/ought to have told him. :Ona söylemeliydiler.
Edilgen He should/ought to have been told. :Ona söylemeliydi. (Edilgen –miş’li mastar)

Etken fiiller ve edilgen karşılıkları


A-Halk dilinde bazen be yerine get kullanılabilir:

The eggs got (=were) broken . : Yumurtaalr kırıldı.
You’ll get (=be) sacked if you take any more time off. aha çok izin alırsan kovulursun.

B-Someone gave her a bulldog (Bir i ona buldog verdi.) gibi , düz ve dolaylı tümleç içeren bir cümlenin kuramda iki edilgen biçime sahip olduğuna dikkat ediniz :

She was given a bulldog .: Ona bir buldog verildi.
Abulldog was given to her. : Bir buldog ona verildi.

Bundan birincisi çok yaygındır. Dolayısıyla dolaylı tümleç genellikle edilgen fiilin öznesi olur.

C- Etken fiilin öznesinin kimliği ile ilgili sorular genellikle düz cümle yapısıyla ifade edilir.

What delayed you? : Seni ne geciktirdi? ( Neden geciktin?)
Which team won? : Hangi takım kazandı?

Edilgen bir fiilin öznesinin kimliğine ilişkin sorular da düz cümle yapısıyla ifade edilir:

Something was done. – What was done? : Bir şey yapıldı. – Ne yapıldı?
One of them was sold.- Which one was sold? : Bir satıldı – Hangisi satıldı ?

Etken yapıdaki soru dizilişi edilgende düz cümle dizilişine dönüşebilir:

What did they steal? : Ne çaldılar? (Soru dizilişi)
What was stolen ? : Ne çalındı? (Düz cümle dizilişi)

Ancak soru , yapıcı öğeye gönderme yapıyorsa soru dizilişinin gerektiğine dikkat ediniz :

Who painted it? : O resmi kim yapmış? (düz cümle dizilişi
Who was it painted by? : O resim kimin tarafında yapılmış? (Soru dizilişi)

Edilgenin Kullanımları


Edilgen şu durumlarda kullanılır:

A- Kim olduğu belirgin olduğu için eylemin sahibinin belirtilmesi gerekmediği zaman :

The rubbish hasn’t been collected. : Çerçöp toplanmadı.
The streets are swept every day. : Caddeler hergün temizlenir.
Your hand will be X-rayed. : Elinin röntgeni alınacak.

B- Eylemi kimin yaptığını bilmiyorsak, tam olarak bilmiyorsak ya da unutmuşsak :

The minister was murdered. : Bakan öldürüldü.
My car has been moved! : Arabam oynatılmış!
You’ll be met at the station. : İstasyonda karşılanacaksınız.
I’ve been told that . . . : Bana dendi ki . . .

C-Etken fiilin öznesi “people” olacaksa :

He is suspected of receiving stolen goods. : Çalınmış mal kabul ettiğinden kuşkulanılıyor. (People suspect him of . . . : Halk . . . kuşkulanıyor.)
They are supposed to be living in New York . : New York’ta oturdukları sanılıyor. (People supposed that they are living . . . :Halk . . . oturduları sanılıyor.)

D-Etken cümlenin öznesi, one belgisiz zamiri olacaksa : One sees this sort of advertisement everywhere (İnsan bu tür reklamı her yerde görür) cümlesi genellikle şöyle ifade edilir:

This sort of advertisement is seen everywhere. : Bu tür reklam her yerde görülür.

Halk dilinde “you” belgisiz zamiri ve etken fiil kullanabiliriz :

You see this sort of advertisement everywhere. Bu tür reklamı her yerde görürsün.

Ancak daha biçimsel İngilizce “one”+ etken ya da daha yaygın olan edilgen biçimini gerektirir.

E-Eylemi gerçekleştiren kişiden çok eylemin kendisiyle ilgileniyorsak :

The house next door has been bought (by a Mr Jones). :Yandaki ev (Mr Jones diye biri tarafından) satın alındı. (Bu durumda Türkçede “Yandaki ev satıldı’yı yeğleriz.)

Ancak Mr Jones’u biliyorsak etkeni kullanırız:

Your father’s friend, Mr Jones , has bought the house next door. :Yandaki evi babanın arkadaşı Mr Jones satın aldı.

Aynı biçimde :

A new public library is being built (by our local council). : (Bölge konseyince) yeni bir halk kütüphanesi kuruluyor.

Ancak daha teklifsiz İngilizcede “they” belgisiz zamiri ile etken fil kullanırız:

They are building a new public library. : Yeni bir halk kütüphanesi kuruyorlar.

Kuşkusuz, Konsey üyelerinden biri şöyle der:

We are/The Council is building . . . : Biz /Konsey . . . kuruyor(uz).

F-Edilgen, açık olmayan ya da dilbilgisine aykırı bir cümle kurmamak için de kullanılabilir. Bu genellikle, özne değişiminden kaçınarak yapılır :

When he arrived home a detective arrested him : Bir dedektif, eve gelice (bir dedektif tarafından) tutuklandı.

Cümlesinin daha iyi ifadesi:

When he arrived home he was arrested (by a detective). : Eve gelince (bir dedektif tarafından) tutuklandı.

When their mother was ill their neighbours looked after the children. : Komşuları , annelerinin rahatsızlığı sırasında çocuklara baktılar.

When their mother was ill the children were looked after by neighbours. : Çocuklar rahatsızlığında onlara komşularca bakıldı.

G- Edilgen bazen psikolojik nedenlerle yeğ tutulabilir. Konuşan kişi hoşa gitmeyen duyuruların sorumluluğunu üzerinden atmak için bunu kullanabilir. :

EMPLOYER: Overtime rates are being reduced/will have to be reduced. :
İŞVEREN: Fazla mesai ücretleri düşürülmektedir/ . . . ücretlerinin düşürülmesi gerekecektir.

Hoşa giden duyurulan için, kuşkusuz etken kullanılır :

I/We are going to increase overtime rates. :Fazla mesai ücretlerini artırıyorum/artırıyoruz.

Konuşan kişi eylemi kimin gerçekleştirdiğini bilip adını vermek istemeyebilir. Bill’in, kendisine ait mektupları açtığından kuşkulanan Tom,

You’ve opened this letter! :Bu mektubu açın!

Yerine diplomatik bir ifadeyle:

This letter has been opened! : Bu mektup açılmış!
diyebilir.
Biçim
A-Etken bir fiilin edilgen biçimi , to be fiilinin etken fiilin yapısına sokup buna, etken fiilin geçmiş zaman ortacını ekleyerek oluşturulur. Etken fiilin öznesi, edilgen fiilin yapıcı öğesi (agent) olur. Yapıcı öğe genellikle belirtilmez; belirtildiğinde de by’dan sonra getirilir cümlenin sonuna konur:

This tree was planted by my grandfather. : Bu ağaç büyükbabam tarafından dikilmişti.

B-Şimdiki, geçmiş ve şimdiki öncesi zaman yapılarına örnekler:

Etken We keep the butter here. : Yağı burada tutarız.
Edilgen The butter is kept here. : Yağ burada tutulur.

Etken They broke the window. :Camı kırdılar.
Edilgen The window was broken. :Cam kırıldı.

Etken People have seen wolves in the streets. :Halk caddelerde/yolda kurtlar görmüş.
Edilgen Wolves have been seen in the streets. :Caddelerde kurtlar görülmüş.

C-Edilgen süreklilik yapılar to be fiilinin süreklilik biçimlerini alırlar. Bunun dışında da bu yapılar pek kullanılmaz:

Etken They are repairing the bridge. :Köprüyü onarıyorlar.
Edilgen The bridge is being repaired. :Köprü onarılıyor.


Etken They were carrying the injured player off the field. :Sakatlanan oyuncuyu alanın dışında taşıyorlardı.
Edilgen The injured player was being carried off the field. :Sakatlanan oyuncu alanın dışına taşınıyordu.

Öteki süreklilik yapıları edilgende son derece ender kullanılır; Dolayısıyla:

They have/ had been repairing the road. : Yolu onarıyorlardı.
They will would be repairing the road. : Yolu onaracaklar/onarıyor olabilirlerdi.

gibi cümleler normal olarak edilgene çevrilmezler.

D-Yardımcı + mastar bileşimleri edilgen mastar kullanılarak edilgene çevrilirler:

Etken You must/should shut these doors. :Bu kapıları kapamalısınız/ kapamanız gerekir.
Edilgen These doors must/ should be shut. :Bu kapılar kapanmalı/kapanması gerekir.

Etken They should/ought to have told him. :Ona söylemeliydiler.
Edilgen He should/ought to have been told. :Ona söylemeliydi. (Edilgen –miş’li mastar)

Etken fiiller ve edilgen karşılıkları


A-Halk dilinde bazen be yerine get kullanılabilir:

The eggs got (=were) broken . : Yumurtaalr kırıldı.
You’ll get (=be) sacked if you take any more time off. aha çok izin alırsan kovulursun.

B-Someone gave her a bulldog (Bir i ona buldog verdi.) gibi , düz ve dolaylı tümleç içeren bir cümlenin kuramda iki edilgen biçime sahip olduğuna dikkat ediniz :

She was given a bulldog .: Ona bir buldog verildi.
Abulldog was given to her. : Bir buldog ona verildi.

Bundan birincisi çok yaygındır. Dolayısıyla dolaylı tümleç genellikle edilgen fiilin öznesi olur.

C- Etken fiilin öznesinin kimliği ile ilgili sorular genellikle düz cümle yapısıyla ifade edilir.

What delayed you? : Seni ne geciktirdi? ( Neden geciktin?)
Which team won? : Hangi takım kazandı?

Edilgen bir fiilin öznesinin kimliğine ilişkin sorular da düz cümle yapısıyla ifade edilir:

Something was done. – What was done? : Bir şey yapıldı. – Ne yapıldı?
One of them was sold.- Which one was sold? : Bir satıldı – Hangisi satıldı ?

Etken yapıdaki soru dizilişi edilgende düz cümle dizilişine dönüşebilir:

What did they steal? : Ne çaldılar? (Soru dizilişi)
What was stolen ? : Ne çalındı? (Düz cümle dizilişi)

Ancak soru , yapıcı öğeye gönderme yapıyorsa soru dizilişinin gerektiğine dikkat ediniz :

Who painted it? : O resmi kim yapmış? (düz cümle dizilişi
Who was it painted by? : O resim kimin tarafında yapılmış? (Soru dizilişi)

Edilgenin Kullanımları


Edilgen şu durumlarda kullanılır:

A- Kim olduğu belirgin olduğu için eylemin sahibinin belirtilmesi gerekmediği zaman :

The rubbish hasn’t been collected. : Çerçöp toplanmadı.
The streets are swept every day. : Caddeler hergün temizlenir.
Your hand will be X-rayed. : Elinin röntgeni alınacak.

B- Eylemi kimin yaptığını bilmiyorsak, tam olarak bilmiyorsak ya da unutmuşsak :

The minister was murdered. : Bakan öldürüldü.
My car has been moved! : Arabam oynatılmış!
You’ll be met at the station. : İstasyonda karşılanacaksınız.
I’ve been told that . . . : Bana dendi ki . . .

C-Etken fiilin öznesi “people” olacaksa :

He is suspected of receiving stolen goods. : Çalınmış mal kabul ettiğinden kuşkulanılıyor. (People suspect him of . . . : Halk . . . kuşkulanıyor.)
They are supposed to be living in New York . : New York’ta oturdukları sanılıyor. (People supposed that they are living . . . :Halk . . . oturduları sanılıyor.)

D-Etken cümlenin öznesi, one belgisiz zamiri olacaksa : One sees this sort of advertisement everywhere (İnsan bu tür reklamı her yerde görür) cümlesi genellikle şöyle ifade edilir:

This sort of advertisement is seen everywhere. : Bu tür reklam her yerde görülür.

Halk dilinde “you” belgisiz zamiri ve etken fiil kullanabiliriz :

You see this sort of advertisement everywhere. Bu tür reklamı her yerde görürsün.

Ancak daha biçimsel İngilizce “one”+ etken ya da daha yaygın olan edilgen biçimini gerektirir.

E-Eylemi gerçekleştiren kişiden çok eylemin kendisiyle ilgileniyorsak :

The house next door has been bought (by a Mr Jones). :Yandaki ev (Mr Jones diye biri tarafından) satın alındı. (Bu durumda Türkçede “Yandaki ev satıldı’yı yeğleriz.)

Ancak Mr Jones’u biliyorsak etkeni kullanırız:

Your father’s friend, Mr Jones , has bought the house next door. :Yandaki evi babanın arkadaşı Mr Jones satın aldı.

Aynı biçimde :

A new public library is being built (by our local council). : (Bölge konseyince) yeni bir halk kütüphanesi kuruluyor.

Ancak daha teklifsiz İngilizcede “they” belgisiz zamiri ile etken fil kullanırız:

They are building a new public library. : Yeni bir halk kütüphanesi kuruyorlar.

Kuşkusuz, Konsey üyelerinden biri şöyle der:

We are/The Council is building . . . : Biz /Konsey . . . kuruyor(uz).

F-Edilgen, açık olmayan ya da dilbilgisine aykırı bir cümle kurmamak için de kullanılabilir. Bu genellikle, özne değişiminden kaçınarak yapılır :

When he arrived home a detective arrested him : Bir dedektif, eve gelice (bir dedektif tarafından) tutuklandı.

Cümlesinin daha iyi ifadesi:

When he arrived home he was arrested (by a detective). : Eve gelince (bir dedektif tarafından) tutuklandı.

When their mother was ill their neighbours looked after the children. : Komşuları , annelerinin rahatsızlığı sırasında çocuklara baktılar.

When their mother was ill the children were looked after by neighbours. : Çocuklar rahatsızlığında onlara komşularca bakıldı.

G- Edilgen bazen psikolojik nedenlerle yeğ tutulabilir. Konuşan kişi hoşa gitmeyen duyuruların sorumluluğunu üzerinden atmak için bunu kullanabilir. :

EMPLOYER: Overtime rates are being reduced/will have to be reduced. :
İŞVEREN: Fazla mesai ücretleri düşürülmektedir/ . . . ücretlerinin düşürülmesi gerekecektir.

Hoşa giden duyurulan için, kuşkusuz etken kullanılır :

I/We are going to increase overtime rates. :Fazla mesai ücretlerini artırıyorum/artırıyoruz.

Konuşan kişi eylemi kimin gerçekleştirdiğini bilip adını vermek istemeyebilir. Bill’in, kendisine ait mektupları açtığından kuşkulanan Tom,

You’ve opened this letter! :Bu mektubu açın!

Yerine diplomatik bir ifadeyle:

This letter has been opened! : Bu mektup açılmış!
diyebilir.